Bærum mållag

Engelsk eller norsk i Noreg?

Det norske språket er under press. I akademia tek engelsk ein stadig større plass. Oslo kommune har oppretta skuleklasser der undervisingsspråket er engelsk, frå fyrste og heilt opp til 10 klasse i grunnskolen. Er dette ei god utvikling? Kan noko bli gjort for å styrke stillinga til norsk i Noreg, eller skal me se på ei utvikling der engelsk erobrer det eine domenet etter det andre?

Bærum Mållag vil ta saka opp på landsmøtet til Noregs Mållag våren 2018. Alle medlemmer av Bærum Mållag er velkomne til medlemsmøte på Bekkestua bibliotek måndag 23. oktober klokka 19 for å drøfta denne viktige saka. Kom på møtet, delta i ordskiftet!
Beste helsing frå styret i BM

 

Frå gamalnorsk til nynorsk

Då Oslo var hovudstaden i Noreg i tida omkring 1300, skreiv ein gamalnorsk i skrivarstova til den norske kongen. To hundre år etterpå var det gamle norrøne språket borte. Noreg var blitt ein dansk koloni der dansk skriftspråk var einerådande. Kva var det som hadde skjedd? Kvifor overlevde ikkje det norrøne målet i Noreg, slik det gjorde på Island?

 
Professor Arne Torp, ein av Noregs fremste kjennarar av norsk språkhistorie, kasta ljos over utviklinga av norsk språk i Bærum Mållag den 11. oktober 2017. Møtet var særs vellukka og professor Torp tala til ein fullsett sal i Bekkestua bibliotek. 

Totalitarisme i Noreg - Jørgen Norheim i Bærum Mållag

Jørgen Norheims bok «Aldri redd for mørkets makt - historia om eit brotsverk» kom ut hausten 2016. Boka er eit brennande oppgjer med totalitær tenking i Noreg generelt, og med stalinismen spesielt. Under det godt besøkte møtet på Bekkestua bibliotek 27. april las forfattaren frå boka, og det blei eit ordskifte om totalitarisme i Noreg. 

 

 

Norsk eller engelsk i Noreg?

Skal engelsk ta over stadig fleire domene i det norske samfunnet? Er det greitt at eit aukande tal norske born skal ta til i fyrste klasse med engelsk som hovudmål og ha mest heile utdanninga si på engelsk-språklege lærestader? 
 
Vi vil gjerne at nordmenn flest meistrar eitt eller helst to framande språk, og vi vil gjerne at Noreg har ei klår stemme i internasjonal akademia. Men skal vi av den grunnen ta fatt på ei utvikling der engelsk bli hovudmålet på universitetet? Er det til dømes greitt at eit aukande tal på tilsette på Universitetet ikkje snakkar norsk, men har heile undervisninga si på engelsk? Går vi mot ei utvikling der engelsk blir språket i alle viktige samanhengar, som forretningsliv, kulturliv, undervisning og vitskap, mens norsk – anten det gjeld bokmål eller nynorsk – meir og meir fell utanfor og blir mindre relevant?

Kort sagt: Korleis skal vi balansere ynsket om at nordmenn flest skal ha gode kunnskapar i engelsk mot behovet for å ta vare på det norske språket og gje det gode vokstervilkår i landet vårt?    

Vi i Bærum Mållag meiner at dette er eitt av dei viktigaste – kanskje det viktigaste – kulturpolitiske spørsmålet det norske samfunnet vil møte i åra som kjem. Folk bryr seg om språk, og dette blir ei symboltung sak også i valkampar. Språket kjenneteiknar nasjonen.

Dette blei drøfta på eit ope møte den 28. februar 2017 på biblioteket på Bekkestua. Til møtet kom representantar for norske politiske parti. Leiaren i Norsk språkråd og leiaren i Noregs Mållag deltok også. 

 

 

Tor Jonsson feira i Bærum Mållag

Han var ein av dei største norske lyrikarane og skarpe essayistane i det 20. hundreåret. I  2016 ville Tor Jonsson ha vore 100 år om han hadde levd. Diktaren døydde allereide i 1951, like før han blei 35 år. Sjølv om Tor Jonsson har vore død i mange år, lever dikta hans vidare. Kven kjenner ikkje «Nærast er du når du er borte, noko blir borte når du er nært, dette kallar eg kjærleik, eg veit ikkje kva det er» og «Eg er grana, mørk og stur, du er bjørka, du er brur, under fager himmel. Båe er vi norsk natur».

Onsdag 26. oktober arrangerte Bekkestua bibliotek i samarbeid med Bærum Mållag ei feiring av Tor Jonsson og diktinga hans. Andreas Hompland, Tone Ringen og Ivar Frønes kåserte om diktaren og tolka fleire av dikta hans. Det var omlag 100 frammøtte på tilskipinga.    

Flott tur til Island

I byrjinga av mai 2016 arrangerte Bærum Mållag ein tur til Island for medlemmene. Me såg stadene der soga om Njål gjekk føre seg, me besøkte Thingvellir, Borgarfjord der Egil Skallagrimsson budde og siste, men ikkje minst, blei me teke i mot på Reykholt, heimstaden til Snorre Sturlason. Det var ei stor oppleving for alle som var med. 

Hegge om språket i norsk presse

Per Egil Hegge, kjend frå Aftenposten gjennom ein mannsalder, var i Bærum Mållag og Sandvika bibliotek 10. mars 2016 og snakka om språket i norsk presse.

Hegge er kjend som ein av dei skarpaste kommentatorane i norsk journalistikk, og gjennom den daglege spalta si i Aftenposten deler han ut ros og ris til brukarar av det norske språket. 

 

Flatøyboka - 600 år gamal sogeskatt

Historieprofessor og fagleg primus motor bak utgjevinga av Flatøyboka, Torgrim Titlestad, presenterer verket under eit møte i Bærum Mållag den 19. november 2015. Møtet blei arrangert i samarbeid med biblioteket i Bærum. 

På 1380-talet satt lærde menn på Island og skreiv eit stort historieverk om Noreg. Verket fekk namnet Flatøyboka, eller Flateyjarbók på islandsk. Heilt fram til i dag har verket vore utilgjengeleg for den vanlege norske lesar. No blir verket gjeve ut i seks bind av Saga bokforlag i Stavanger.


 

FORFATTARKVELD I BÆRUM MÅLLAG

Ruth Lillegraven

I samband med den europeiske språkdagen den 24. september 2015 arrangerte Bærum Mållag i samarbeid med Bærum bibliotek eit møte med forfattarar som bur og arbeider i Bærum. 

Ruth Lillegraven frå Lommedalen,

Malgorzata Piotrowska frå Snarøya

Lars Ove Seljestad frå Eiksmarka.

Dei tre forfattarane tok opp spørsmålet om Bærum var eit eksil for å skrive om og illustrere førestellingar om andre stader.

 

Feiring av Alf Prøysen

Bærum Mållag feira Alf Prøysen i Bekkestua bibliotek torsdag 27. november 2014. 

Professor emeritus Gudleiv Bø inviterte til ei reise i diktinga til Alf Prøysen, den store fortolkaren av den austnorske folkekulturen som i 2014 blei 100 år. Gudleiv Bø tok for seg kunsten til Prøysen og tilhøvet hans til den norske folkediktinga.

Kalle Moberg og Kristian Kongelf Jensen spela visene til Prøysen. 

 

 

 

Yasmin Syed

Har norske dialektar ei framtid? 

Bærum Mållag markerte Den europeiske språkdagen på Bekkestua bibliotek ondag 24. september 2014 med Yasmin Syed og Arne Torp.

 

Noreg har opp til vår tid hatt eit mangfald av dialektar.  I motsetnad til dei fleste europeiske landa, har hovudstadsdialekten aldri slege gjennom i storbyar i andre delar av landet. Men verda, og Noreg, blir hurtig ein mindre stad. Vil meir flytting, moderne kommunikasjonar og ikkje minst nedlegginga av norske bygdesamfunn føre til at dialektane langsomt, men sikkert døyr ut? Professor Arne Torp og kanalvert i NRK, Yasmin Syed, var i Bekkestua bibliotek onsdag 24. september kor Bærum bibliotek saman med Bærum Mållag markerte den europeiske språkdagen 2014. Omlag 70 bæringar møtte fram for å høyre to særs engasjerte språkfolk.

 

 

 

Eidsvoll 1814
Christian Frederik, Noregs konge 1814

Grunnlovsfeiringa 2014

2014 var året for å feire det norske sjølvstendet og den norske grunnlova. Dei seks vekene då Eidsvolls-mennene sat saman og utforma Grunnlova våren 1814, definerte dei den norske staten og statsskipnaden for all framtid: At Noreg er ein sjølvstendig nasjon tufta på folkesuverenitet, demokrati, rettstryggleik, ytringsfridom og likskap for lova. 

Bærum Mållag feira Grunnlova med møte på Bekkestua bibliotek torsdag 13. mars klokka 19. Leiar for forskingskomiteen for Grunnlovsjubileet, professor Ola Mestad, heldt innleiing om den plassen folkestyret og folkesuvereniteten har i Noreg i dag.

Blant dei spørsmåla Mestad tok opp, var: Kva slags folkestyre har Noreg hatt i 200 år? Kva tyder arven etter 1814? Han slog fast at når det gjeld 1884, då det blei slege fast at kongen ikkje hadde noko veto i Grunnlovs-saker, hadde Venstre (ikkje Høgre) rett.

 

 

 

Glitrande bok om Halvdan Koht 

Historikar Åsmund Svendsen har skrive den kritikarroste biografien om målmannen, historikaren og politikaren Halvdan Koht.

Halvdan Koht var ein av dei store politikarane som forma det nye Noreg etter 1905. I 1912 skipa Koht Bærum Mållag, og gjennom heile livet sto han fremst i striden for norsk folkemål. Då Nygaardsvold-regjeringa blei danna i 1935, var Koht den sterkaste intellektuelle krafta der.

Koht måtte ta sin del av skulda for at Noreg ikkje var budd på det tyske åtaket på Noreg i 1940. Dette er eit av dei vanskelegste punkta i livet hans, som Svendsen skriv om i den djuptpløyande boka om ein av dei største historikarane i Noreg i moderne tid.  

Svendsen vitja Bærum Mållag og Bekkestua bibliotek i slutten av november 2013 og heldt ei gnistrande innleiing om Halvdan Koht.